Warecki & Warecki 

... pomagamy ludziom rosnąć ...

Blog sierpień 2015

Subiektywny ranking najważniejszych bitew stoczonych przez żołnierza polskiego – czyli bohaterowie potrzebni od zaraz!

 

Polska posiada wspaniałą galerię ludzi mężnych i bohaterów w rzeczywistości i w literaturze.[1] Ci ostatnie zresztą są równie realni i „żywi” jak pozostali. Chociażby Jurand ze Spychowa (który jest naszą ulubioną postacią) przykład niezwykłej odwagi, pokory i rozumu. Zawisza Czarny, Orlęta Lwowskie, Obrońcy Westerplatte, Poczty Gdańskiej, Maksymilian Kolbe, Alek, AK, Szare Szeregi, rotmistrz Pilecki, Hubal...Można wymieniać długo. Być może nawet byłoby interesujące stworzenie listy 100 najodważniejszych, najmężniejszych Polaków trochę dla zabawy a trochę po to, aby zobaczyć. jak ludzie o tym dziś myślą.

Jak obecnie jest w Polsce z męstwem? Odwaga potaniała czy zdrożała? Jak manifestuje się, na co dzień? Czy ostatnie dziesiątki lat (od wybuchu II wojny Światowej nie „wypłukały” z naszego społeczeństwa ludzi mężnych w takim sensie, że na skutek wojen, prześladowań, eksterminacji, dziesiątek lat komunistycznej deprawacji, czy wreszcie ostatnio w wyniku przyspieszonego kursu bogacenia i kilku fal emigracji co odważniejsi ubyli z naszego społeczeństwa. Oni i postawy, które prezentowali.

Jest to też niewątpliwie przy okazji pytanie o honor, patriotyzm, niedobór autorytetów, upadek etosu wielu zawodów, ale zostańmy przy odwadze naszej codziennej. Jak twierdzą niektórzy czeska ostrożność oraz brak nadmiernej odwagi wzięła się od czasu klęski na Psim Polu gdzie rycerstwo czeskie poniosło sromotną porażkę.

 

Może w Polsce powoli nie jesteśmy świadkami podobnego procesu tyle, że bez spektakularnej porażki? Jak w tym kontekście traktować wydarzeni związane z Tragedią Smoleńską 2010 roku? Kogo upodliły, a kogo dzielność jeszcze bardziej zahartowały? To temat na obszerne rozważania.

Odrobina historii

Od bohaterów kampanii wrześniowe nauczyć się możemy przede wszystkim odwagi, poświęcenia i patriotyzmu. Ponadto: dobrego zarządzania, motywowania zespołu i radzenia sobie z kryzysem. Lista przykładów wcale nie jest mała.

Zacznijmy od Westerplatte, które przez siedem dni odpierało bohatersko napaść przeważających niemieckich wojsk. Nie każdy wie, że dowódca tej placówki major Henryk Sucharski po nalocie bombowym Luftwaffe 2 września załamał się i chciał poddać obronę. Nalot trwał około czterdziestu minut i miał poważny wpływ na morale obrońców. Na szczęście kryzys zażegnał kapitan Franciszek Dąbrowski. Na jego rozkaz odizolowano majora Sucharskiego, aż przyszedł do siebie po doznanym załamaniu nerwowym. Warto przytoczyć bilans strat po siedmiodniowej bitwie: 300–400 zabitych i rannych niemieckich żołnierzy przy 15 poległych i ok. 50 rannych Polakach. Przez siedem dni obrony polscy żołnierze odparli 13 szturmów czym zjednali sobie nawet szacunek Niemców (za. pl. wikipedia.org)

To, co zrobili major Henryk Dobrzański dowódca Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego przeszło do historii. Jego działania nie spotykały się z entuzjazmem i poparciem dowództwa Związku Walki Zbrojnej. Hubal pozostał wierny swojej misji i nie rezygnował z walki w polskim mundurze, będąc przekonanym, że taka postawa ma znaczenie. I miał rację.

Patrząc z perspektywy czasu, jego epopeja miała dużą wartość w sensie moralnym i politycznym. Była demonstracją podnosząca na duchu ludność. Widomym znakiem, że walkę trzeba kontynuować. To w dużej mierze dzięki niemu udało się przełamać nastroje bierności, zniechęcenia i apatii.

 

Dowódcą obrony Poczty Polskiej był ppor. Konrad Guderski, przysłany do Gdańska przez Sztab Główny Wojska Polskiego niedługo przed wybuchem wojny. Prawie wszyscy pocztowcy należeli do Związku Strzeleckiego. Atak na pocztę rozpoczął się o godzinie 4,45. Broniło się około 50 pocztowców. Plan przewidywał 6 godzin obrony do czasu przybycia odsieczy (Grupa Operacyjna Czersk).

Po czterech godzinach obrony podczas ataku przez ścianę oddzielająca pocztę od Urzędu Pracy zginął Guderski i zstąpił go Alfons Flisykowski . Kilka godzin później wpompowano benzynę do piwnic i Niemcy podpalili budynek. W ogniu zginęło najprawdopodobniej 5 Polaków. Po podpaleniu budynku obrońcy skapitulowali.

 

Wychodzącego z białą flagą (o godzinie 19)dyrektora poczty Jana Michonia i naczelnika Józefa Wąsika zastrzelono na miejscu. Wszystkich 38 pocztowców rozstrzelano 8 września pod sprzecznym z prawem zarzutem uprawiania partyzantki.

Obrona Wizny to polskie Termopile, a Leonidasem był kapitan Władysław Raginis. Wizny leżą na północny wschód od Łomży. Bitwa miała miejsce w dniach 7 – 10 września. Raginis kiedy obejmował cały odcinek Wizny nie miał najmniejszego doświadczenia bojowego. Siły niemieckie jakim musiał się przeciwstawić liczyły 32 000 żołnierzy i 160 – 350 czołgów, a do tego trzeba dodać lotnictwo i bardzo silną artylerię. Siły polskie to zaledwie 720 żołnierzy

Kapitan Raginis przyrzekł , że żywy nie odda placówki. Rozerwał się granatem po kapitulacji.

 

Półkownik Mastalerz w dniu 1 września dostał rozkaz wykonania w szyku konnym przeciwnatarcia na niemieckie wojska wycofujące się z rejonu Chojnic. Jednemu z podwładnych plan ten wydal się zupełnie nieprawdopodobnych. Miał wrażenie, że się przesłyszał. Półkownik Masztalerz miał na to odpowiedzieć: Nie pan mnie będzie uczył, młody człowieku, jak się wykonuje niewykonalne rozkazy! Zameldować generałowi: Wykonam uderzenie w szyku konnym! Natarcie zakończyło się sukcesem, niestety na koniec kule niemieckie trafiły półkownika.

 

Ppłk. Leopold Pamuła w dniu 1 września na wysokości Łomianek koło Warszawy zestrzelił jeden Messerschmitt Bf 109, a drugi staranował i bezpiecznie wylądował w na spadochronie.

 

Gen Stanisław Maczek w kampanii wrześniowej zadał XXII Korpusowi Pancernemu Wermachtu poważne straty w potyczkach pod Jordanowem, Wiśniczem, Łańcutem i Rzeszowem. Od 15 do 18 września walczył w obronie Lwowa potem musiał się wycofać na Węgry.

Generał Tadeusz Kutrzeba, dowódca Armii Poznań stoczył bitwę pod Bzurą, następnie bronił Warszawy. Dodajmy jeszcze do tej listy chwały dowódcę ORP „Orzeł” Jana Grudzińskiego.

O tych i innych bohaterach mówi kalendarz IPN z 2008 roku. Jego twórcą jest Maciej Zakrzewski, z krakowskiego IPN. Autor, uważał, że wybór postaci do kalendarza był bardzo trudny. Decydowały względy edukacyjne. Podkreślał rolę polskiej kawalerii, która okazała się w kampanii wrześniowej mobilną i groźną jednostką, a która była później ośmieszana przez Niemców.

Druga część kalendarza przypomina postaci: ppłk. Narcyza Łopianowskiego, którego szwadron zniszczył 17 sowieckich czołgów pod Kozłowcami; płk. Stanisława Dąbka, którego żołnierze bronili przed Niemcami placówki w Gdyni i na Oksywiu przez 19 dni, o wiele dłużej niż broniło się Westerplatte; kmdr. por. Zbigniewa Przybyszewskiego, dowódcy pojedynku artyleryjskiego na Helu z niemieckimi pancernikami "Schleswig-Holstein" i "Schlesien"; gen. Wilhelma Orlika-Rueckemanna, bohatera Korpusu Ochrony Pogranicza; gen. Franciszka Kleeberga, zwycięzcy spod Kocka oraz pilotki Janiny Lewandowskiej, jedynej kobiety zamordowanej w Katyniu.( http://koipn.blogspot.com/2008/12/bohaterowie-wrzenia-w-kalendarzu-ipn.)

Polska dziś w szczególny sposób potrzebuje ludzi odważnych i patriotów. W tym kierunku powinniśmy skierować nasze wysiłki wychowawcze.

 

Ranking

Kilka uwag.

Ranking jest bardzo subiektywny. Większość danych pochodzi z Wikipedi. Opisy są bardzo lapidarne i dotyczą tylko faktów mniej znanych (naszym zdaniem) Czytelnikom.

 

1. Warszawa 1920

(ponad 200tys. walczących, utrzymanie świeżo odzyskanej niepodległości, 18. decydująca o losach świata)

Jan Kowalewski jako attaché wojskowy w Moskwie

Według odnalezionych w ostatnich latach i ujawnionych w sierpniu 2005 dokumentów Centralnego Archiwum Wojskowego już we wrześniu 1919 szyfry Armii Czerwonej zostały złamane przez porucznika Jana Kowalewskiego. Manewr polskiej kontrofensywy udał się zatem między innymi dzięki znajomości planów i rozkazów strony rosyjskiej i umiejętności wykorzystania tej wiedzy przez polskie dowództwo.

2. Wiedeń 1683 (ponad 200tys. walczących, złamanie potęgi tureckiej)

 

Sobieski zabrał z Krakowa ok. 27 tys. wojsk koronnych, w tym 25 chorągwi husarii, i 29 lipca, nie czekając na spóźniających się Litwinów, pomaszerował śpiesznie na odsiecz Wiedniowi. Trasa marszu prowadziła przez Śląsk, Morawy i Czechy..

3 września wojska sprzymierzone spotkały się w Tulln nad Dunajem. Tam Jan III Sobieski przejął komendę nad całością wojsk austriackich, niemieckich i polskich, liczących łącznie 67 tysięcy żołnierzy (w tym 31 tysięcy jazdy). Przyjęty też został jego plan operacyjny. Koncentracja wszystkich wojsk nastąpiła na prawym brzegu Dunaju na równinach pod Tulln, 40 kilometrów na pn-zachód od Wiednia, po przeprawieniu wojsk 6-8 września przez rzekę. Po czym wojska austriacko-niemieckie otrzymały rozkaz nacierania na Turków poprzez pagórkowaty teren wzdłuż prawego brzegu Dunaju. Ich głównym zadaniem było angażowanie jak największych sił przeciwnika i spychanie go wprost w kierunku broniącego się w oblężeniu Wiednia. Natomiast całość polskich wojsk koronnych, w tym 14 tys. jazdy, Sobieski poprowadził skrycie, korzystając z miejscowych przewodników węgierskich, okrężną drogą przez bezdroża Lasu Wiedeńskiego.

3. Nad Bzurą 1939 (ponad 300tys. walczących, największa bitwa kampanii wrześniowej)

 

Bitwa nad Bzurą inaczej zwana bitwą pod Kutnem rozegrała się w dniach od 9 do 18-22 września 1939 roku. Była to największa bitwa podczas kampanii 1939 roku. Została stoczona przez dwie polskie armie "Poznań" (gen. Tadeusz Kutrzeba) i "Pomorze" (gen. Władysław Bortnowski) z niemieckimi 8 Armią (gen. Johannes Blaskowitz) i 10 Armią (gen. Walter von Reichenau) z Grupy Armii Południe ("Süd") (gen. Gerd von Rundstedt)


4. Beresteczko 1651(ponad 170tys. walczących - najwięcej w całym XVII wieku, Kozacy zostali zmiażdżeni przez polską jazdę, zginęło ich do 70tys.)

 

Bitwa pod Beresteczkiem – jedna z największych bitew lądowych XVII-wiecznej Europy, rozegrała się w dniach 28-30 czerwca 1651 w trakcie powstania Chmielnickiego między wojskami polskimi pod dowództwem Jana Kazimierza a siłami tatarsko-kozackimi.

 

Bitwa zakończyła się zwycięstwem strony polskiej. Wygrana jest zasługą dowodzącego wojskami polskimi Jana Kazimierza, który zastosował skuteczną taktykę szachownicową. Polegała ona na ustawieniu oddziałów piechoty na przemian z jazdą. W decydującej fazie bitwy ważne okazało się też wykorzystanie przez znajdującą się w centrum ugrupowania polskiego piechotę siły ognia muszkietów i artylerii.


5. Grunwald 1410 (ponad 60tys. walczących - najwięcej w całym średniowieczu, złamanie potęgi zakonu)

 

Trofeami wojennymi było przede wszystkim 51 chorągwi krzyżackich


6. Chocim 1621 (ponad 160tys. walczących, duże straty nieprzyjaciela)

 

Bitwa pod Chocimiem została stoczona w dniach 2 września–9 października 1621 roku pomiędzy armią polsko-litewską (posiłkowaną przez Kozaków prowadzonych przez Piotra Konaszewicza-Sahajdacznego) pod dowództwem hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza a armią turecką (posiłkowaną przez jej lenników) pod dowództwem sułtana Osmana II. Siły polsko-kozackie, zamknięte w warownym obozie, stanęły na drodze armii osmańskiej kierującej się w głąb Polski. Bitwa zakończyła się taktycznym zwycięstwem armii polskiej i podpisaniem pokoju korzystnego zarówno dla Turcji, jak i dla Rzeczypospolitej.



7. Kłuszyn 1610 (6tys. rozgromiło 40tys., otwarcie drogi na Moskwę)

 

Bitwa pod Kłuszynem miała miejsce 4 lipca 1610 roku (24 czerwca wg kalendarza juliańskiego) podczas wojny polsko-rosyjskiej 1609-1618.

Bitwa stoczona została między wojskami polskimi pod dowództwem hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego (6556 kawalerii - w tym 5556 husarii, 200 piechoty), a armią rosyjską pod dowództwem kniazia Dymitra Szujskiego (ok. 52 000 wojsk rosyjsko-szwedzkich) oraz szwedzkich posiłków dowodzonych przez Jakuba Pontussona De la Gardie.

Atak wojsk Żółkiewskiego rozbił wojska moskiewskie, a następnie skłonił do zaprzestania walki cudzoziemców posiłkujących Szujskiego. Bitwa zakończyła się paniczną ucieczką Szujskiego i ocalałych Rosjan. Pociągnęło to za sobą kapitulację zablokowanej armii Grzegorza Wałujewa w Carewie Zajmiszczu (ok. 8000 ludzi).

W obliczu klęski bojarzy zdetronizowali cara Wasyla Szujskiego i obwołali carem królewicza polskiego Władysława, a Żółkiewski wkroczył do Moskwy. Według innych danych wojska Rzeczypospolitej liczyły 3900 kawalerii, 400 spieszonych Kozaków, 200 piechurów więc 4500 żołnierzy a wojska wrogie liczyły 32 000 żołnierzy i 20 000 uzbrojonych chłopów.

 

8.Obrona Warszawy 1831 (ponad 110tys. walczących, kluczowa dla powstania listopadowego, niestety przegrana

 

Obrona Warszawy (także Szturm Warszawy) – obrona Warszawy przed wojskami rosyjskimi w czasie powstania listopadowego w dniach 6-7 września 1831 roku  zakończona zajęciem miasta przez Rosjan i kapitulacją obrońców

Siły polskie przeznaczone do obrony stolicy wynosiły około 40 000 ludzi, w tym 3000 jazdy, oraz 200 dział, z czego połowa polowych. Utworzono dwa korpusy: gen. dyw. Henryka Dembińskiego i gen. dyw. Jana Nepomucena Umińskiego obejmujące swoim obszarem działania cały teren umocniony, a granica pomiędzy korpusami przebiegała przy dziele nr 56 leżącym w rejonie działań korpusu Dembińskiego. Wobec przypuszczeń, że rosyjskie uderzenie padnie na słabiej umocniony odcinek gen. Umińskiego, otrzymał on 20 000 ludzi i 30 dział polowych. Dowództwo nad pierwszą linią obrony objął gen. bryg. Józef Bem dysponujący w odwodzie 50 działami mającymi wzmocnić swym ogniem najbardziej zagrożony odcinek.

Po stronie rosyjskiej siły wynosiły 54 000 piechoty, 17 000 jazdy i 360 dział. Wbrew polskim oczekiwaniom Rosjanie postanowili uderzyć na najbardziej umocnioną polską pozycję, a później uporać się z mniejszymi gniazdami oporu. Do ataku na dzieło nr 56 miał ruszyć w 2 kolumnach I korpus gen. Piotra Pahlena, a na południe od niego II korpus – także uszykowany w 2 kolumnach.

 

9. Powstanie Warszawskie

 

10. Powstanie Antysowieckie

 

Żołnierze wyklęci – określenie żołnierzy podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, stawiających opór próbie sowietyzacji Polski i podporządkowania jej ZSRR w latach 1944-1963.

Ostatni "żołnierz wyklęty" – Józef Franczak ps. "Lalek" z oddziału kpt. Zdzisława Brońskiego "Uskoka" – zginął w obławie w Majdanie Kozic Górnych pod Piaskami (woj. lubelskie) prawie dwadzieścia lat po wojnie - 21 października 1963 r.

Niektóre organizacji jakie brały udział w  walcr zbrojnej i cywilnej:

  • Armia Krajowa Obywatelska
  • Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj
  • Konspiracyjne Wojsko Polskie
  • Narodowe Siły Zbrojne po 1944 roku
  • Narodowe Zjednoczenie Wojskowe
  • NIE
  • Ruch Oporu Armii Krajowej
  • Wielkopolska Samodzielna Grupa Ochotnicza Warta
  • Wolność i Niezawisłość
  • Wolność i Sprawiedliwość

11. Oblężenie Pskowa

 

Decydujący element III wyprawy inflanckiej Stefana Batorego. Trwało od 8 września 1581 do 6 lutego 1582 i choć nie zakończone sukcesem, przyczyniło się do szczęśliwego dla Rzeczypospolitej końca - rozejmu w Jamie Zapolskim, w wyniku którego car rosyjski Iwan IV Groźny został zmuszony do oddania Polsce Inflant.

 

12. Bitwa pod Kircholmem

 

Bitwa pod Kircholmem (obecnie miejscowość Salaspils na Łotwie, 25 km na południowy wschód od Rygi) – bitwa stoczona 27 września 1605 w czasie polsko-szwedzkiej wojny o Inflanty w latach 1600-1611. Przyczyną bitwy były zmagania o dominium Maris Baltici. Dodatkowym czynnikiem była walka o tron szwedzki między Karolem Sudermańskim a Zygmuntem III Wazą.

Było to jedno z najświetniejszych zwycięstw I Rzeczypospolitej. Blisko czterotysięczne wojska litewskie pod dowództwem hetmana polnego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza (1040 piechoty, 2400 jazdy i 4 bądź 7 dział, w tym chorągwie kozackie, tatarskie i kurlandzkie), głównie dzięki użyciu przez wodza litewskiego husarii jako siły przełamującej, rozgromiły ponad trzykrotnie liczniejszą armię szwedzką pod dowództwem Karola Sudermańskiego (8500 piechoty, 2500 jazdy i 11 dział – oprócz Szwedów walczyli zaciężni żołnierze holenderscy, szkoccy i niemieccy).

13. Bitwa pod Somosierrą

 

Szarża 3. szwadronu 1. Pułku Szwoleżerów Gwardii Cesarskiej trwająca osiem minut, przeprowadzona 30 listopada 1808 rano (ok. godziny 10.30) na przełęcz Somosierra w Hiszpanii na wysokości 1444 m n.p.m., przy 300-metrowej różnicy poziomów. Zakończyła się zdobyciem wąwozu przez polskich szwoleżerów i sukcesem armii napoleońskiej. Bitwa ta otworzyła Napoleonowi drogę na Madryt i pozwoliła kontynuować hiszpańską kampanię.

14. Bitwa o Lwów 1918-1919

 

(w polskiej historiografii określana jako Obrona Lwowa) – polsko-ukraiński konflikt zbrojny o Lwów, trwający od 1 listopada 1918 do 22 maja 1919 roku zakończony zniesieniem ukraińskiego okrążenia.

Walki rozpoczęły się od opanowania 1 listopada przez żołnierzy austro-węgierskich pochodzenia ukraińskiego większości gmachów publicznych we Lwowie oraz proklamacji utworzenia Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej. Przeciw temu wystąpiły polskie organizacje konspiracyjne, polscy mieszkańcy Lwowa, w tym młodzież, nazwana później Orlętami Lwowskimi, wsparte w późniejszym okresie przez powstające wojsko polskie. Pierwszy etap konfliktu 1918-1919 roku zakończył się w nocy z 22 na 23 listopada 1918 roku, gdy oddziały Armii Halickiej wycofały się ze Lwowa, rozpoczynając równocześnie jego oblężenie. 22 maja 1919 wojska ukraińskie zakończyły oblężenie Lwowa i wycofały się wobec ofensywy Wojska Polskiego[1].

Mianem Orląt Lwowskich określa się młodych mieszkańców Lwowa, którzy wobec braku we Lwowie polskich oddziałów wojskowych, w listopadzie 1918 bronili miasta przed oddziałami wojsk ukraińskich. Młodzi ochotnicy walczyli też z wojskami radzieckimi w 1920. W skład ochotniczych wojsk polskich wchodzili uczniowie, studenci, robotnicy, urzędnicy, chłopcy i dziewczęta. Walczono najpierw praktycznie gołymi rękami, później – już ze zdobytą na wrogu bronią. Wobec braku regularnych wojsk, wysłanych przez austriackie dowództwo w inne regiony Europy, młodzi obrońcy postanowili wyzwolić swoje miasto przekazane przez ustępujących zaborców wojskowym oddziałom ukraińskim, ściągniętym celowo do Lwowa. W sumie w walkach po stronie polskiej brało udział 6022 osoby, spośród których 1421 nie przekroczyło 17. roku życia, zaś najmłodszy miał zaledwie 9 lat. Jeden z nich, 13-letni Antoś Petrykiewicz został najmłodszym w historii kawalerem Orderu Virtuti Militari.

 

15. Obrona Wizny

 

 Rozegrała się w dniach 7-10 września 1939 roku w rejonie Wizny na północny wschód od Łomży[. Bitwa ta, określana mianem Polskich Termopilpomimo poważnej dysproporcji pomiędzy siłami polskich obrońców pod dowództwem kapitana KOPu Władysława Raginisa a siłami niemieckimi gen. Heinza Guderiana stała się jednym z najbardziej bohaterskich, lecz i najmniej znanych epizodów II wojny światowej[.

 



[1] Na podstawie Psychopomocnik Warecki i Warecki

Zazdrość_01